މިހާރަކަށް އައިސް ސިޔާސީ ބޭފުޅުން ގުޅާވަރު ވަރަށް އިތުރުވެއްޖެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މީގެ ކުރިން ސިޔާސީ އިސް މަގާމުތައް ފުރުއްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނާއި މިހާރުވެސް އެފަދަ މަގާމުތަކުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނާއި އަދި އެފަދަ މަގާމުތަކަށް އުއްމީދު ކުރައްވައިގެން މަސައްކަތް ކުރައްވާ ބޭފުޅުން ހިމެނެއެވެ. ދެ ފަޅިއަށް ނިސްބަތްވާ މި ބޭފުޅުން ގިނައިން މި ގުޅުއްވަނީ, ރިޔާސީ އިންތިޚާބާއި މަޖިލިސް އިންތިޚާބު އެއް ދުވަހަކާ ބޭއްވުމާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. ސަރުކާރު ފަޅިން ދައްކަނީ މިއީ ކޮންމެހެން ކުރަން ޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށެވެ. އިދިކޮޅުން ދައްކަނީ މިއީ ކުރަން ހެޔޮވާވަރުގެ ކަމެއް ނޫން ކަމެވެ.
އެ ބޭފުޅުންގެ އެ ބަހުސްގެ ތެރެއިން ބައެއް ބޭފުޅުންގެ ކަންބޮޑުވުން ގުޅިފައިވަނީ ރައްޔިތުންނާއެވެ. މިހާ ބޮޑު ބަދަލެއް ރާއްޖޭގެ ވޯޓުލާ ނިޒާމަށް ގެންނަން އުޅޭއިރު ރައްޔިތުން އެކަމާމެދު ވިސްނައި, ބަސް ބުނާތަން ނުފެންނާތީ ބައެއް ބޭފުޅުން ރައްޔިތުންނަށް ފާޑުވިދާޅުވިއެވެ. ނުވަތަ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރިއެވެ. އެ ވާހަކަ ދެއްކެވި ބޭފުޅުންނާ އަޅުގަނޑު ކޮށްލީ ހަމަ އެންމެ ސުވާލެކެވެ. "ފަސް އަހަރުން ފަސް އަހަރުން ބަހައިގެން ދެ ފިކުރެއްގެ ބަޔަކަށް ވައްކަން ކުރަން ރައްޔިތުން އެބަ ފުރުސަތު ދޭ ނޫންތޯއެވެ. ދެން ވަކި ރައްޔިތުން ކޮށްދޭން ޖެހޭ ކަމެއް އެބައޮތްހެއްޔެވެ؟"
މި ޖަވާބު ދޭން ޖެހުނީ ގިނަ ސަބަބުތަކެއް ހުރީމައެވެ. އަދި ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ވެސް ކޮށްފައި ހުރީމައެވެ. ބަސްބުނުމުގެ މިނިވަންކަމާއި ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ކަށަވަރު ކޮށްދިން އާ ގާނޫނުއަސާސީއަށް އަމަލު ކުރާތާ 22 އަހަރު ފުރެނީއެވެ. މި މިނިވަންކަން ހޯދީ ގިނަ ރައްޔިތުންތަކެއް ބޮޑެތި ގުރުބާނީތަކެއް ވެގެންނެވެ. ޖަލުގެ ތޭރިތަކާއި އެތައް އަނިޔާއެއް ތަހައްމަލު ކޮށްގެންނެވެ. އެ ރައްޔިތުން ބޭނުންވީ އަދުލު އިންސާފު ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ކަށަވަރުވެފައި އޮތުމެވެ. ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ ވެރިން ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ބޭނުން ކުރެއްވުން ހުއްޓުވުމެވެ. ރައީސްގެ ނަމުގައި ރަސްކަމެއް ކުރިޔަ ނުދިނުމެވެ. ރައްޔިތުންނަށް އަސާސީ ހައްގުތައް ކަށަވަރު ވެފައި އޮތުމެވެ. ނަމަވެސް ސުވާލަކީ މިކަންކަން ވޭ ހެއްޔެވެ. ޖަވާބު ވަރަށް ސާފެވެ. ވާން ޖެހޭ ވަރާ ގާތަށް ވެސް ނުވެއެވެ. ވަނީ އެއްކަމެކެވެ. ކުރަނީ އެކަންތަކެވެ. އެއީ ސިޔާސީ މީހުން ކުރާ ވައްކަމެވެ.
ދިވެހީންގެ އާބާދީ އަދި ހަތަރު ލައްކަ ހަމަ ނުވެއެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުއްސަނދިން އަރާމު ކުރަން އަންނަ "ދުނިޔެމަތީގެ ސުވަރުގެ" އެވެ. މި ގައުމަށް ބިލިއަން ޑޮލަރުން އާމްދަނީ ލިބެއެވެ. ނަމަވެސް ވައްކަމާއި ރޭވުންތެރި ކަމެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން ޑިމޮކްރަސީ އައިފަހުން މިހާ ދުވަސްވީއިރު ވެސް މި ކުޑަކުޑަ އާދާބީގެ ބޮޑު ބަޔަކަށް އަދިވެސް އެކަށީގެންވާ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނުލިބެއެވެ. ސިއްހީ ފަރުވާގެ ފެންވަރު އެހާމެ ދަށެވެ. ކިރިޔާ ބޮޑު ކަމެއް ވިޔަސް ޖެހެނީ ރާއްޖޭން ބޭރަށް ދާށެވެ. ސެޓްފިކެޓް ދިނަސް ތައުލީމުގައި ދުނިޔޭގެ ފެންވަރެއް ނެތެވެ. މިހެންގޮސް ގައުމުގެ ޖުމުލަ ހާލަތު ހަގީގަތުގައި ވަރަށް ދަށެވެ. އެހެން އެ ވަނީ ކަންކަން އިސްލާހުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ވެރިކަން ކުރަން ލިބޭ ފުރުސަތުގައި ވެރިންނާއި އެ ބޭފުޅުންގެ ގާތް މީހުން އަމިއްލަ ޖީބަށް ވިސްނުން ނޫން އެހެން ކަމެއް ނުކުރައްވާތީއެވެ.
ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިހާއި ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުއިއްޒު ބައްދަލު ކުރެއްވުން-- ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް
އެމްޑީޕީ އާއި ޑީއާރުޕީގެ ތެރެއިން އުފެދުނު ޕާޓީތަކުން ވެރިކަން ކުރާތާ 18 އަހަރު ފުރެނީއެވެ. ދުވަހަކަށް ވުރެން ދުވަހެއް ސަރުކާރުތަކުގެ ތެރޭގައި ކުރާ ވައްކަންތައް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ރަނގަޅު ހަމަ އެއް ޕާޓީ ވެސް ނެތެވެ. ވެރިންނާއި ވެރިންގެ ގާތް މީހުންނަށް ދައުލަތުގެ މާލިއްޔާއިން ބައި އަޅައިގެން ނުހައްގު މުއްސަނދިކަން ހޯދުން އިންތިހާއަށް އިތުރެވެ.
މިއީ ކުޑަ ގައުމެކެވެ. އެކަކު އަނެކެއްގެ އިއްޔެ އާއި މިއަދުގެ ތަފާތު ވަރަށް ފަސޭހައިން އަޅާ ކިޔާލަން އެނގެއެވެ. އިއްޔެ އާދައިގެ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެ ސިޔާސީ މަގާމުތަކަށް އައި މީހުން މިއަދު އެ އުޅެނީ ފައިސާއިން ސަލާމަތް ނުވެގެންނެވެ. އެ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށް އެ އައި ކުއްލި ބަދަލާއި އޮޑިޓް ރިޕޯޓްތަކުގައި އެ ކަންކަން ފެންނަން އެ އޮތީއެވެ. މިއީ ވައްކަމާއި މަގާމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުން ނޫން އެހެން ކަމެއް ނޫނެވެ.
ކޮންމެ ޕާޓީއަކުން ވެސް ވެރިކަމަށް އަންނަނީ ބާރުތައް އެއް ކުރުމާ ދެކޮޅަށް ވާހަކަ ދައްކަމުންނެވެ. ނަމަވެސް ވެރިކަން ލިބުނީމައި "ނަރެއްހައިތަން" ވެސް ދޫކޮށްލަން ބޭނުން ނުވެއެވެ. ހުރިހާ ކަމެއްގެ ވެރިއަކަށް ވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. ޝަރުއީ ދާއިރާއަށް ސަރުކާރުތަކުން ހަދާލާގޮތް ބައްލަވާށެވެ. އެއްވެރިއަކު ދެ އަތްޕުޅު ލެއްވިއްޔާ އަނެއް ވެރިއަކު ހަތަރެސް ފައި ލައްވައިގެން އެ ދާއިރާއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ. ހަމަ ބޭނުންފުޅުކަމެއް ބޭނުން ގޮތަކަށް ކުރައްވައެވެ.
އެތައް މިލިއަނަކުން ކޮންމެ މަހަކު, ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރާ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކީ ވެސް އޭރަކު ހުންނަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެއް ވިދާޅުވާ ކަމެއް ވިދާޅުވި ގޮތަކަށް ކުރާ ތަނަކަށް ވެފައިވާތާ އެތައް އަހަރެކެވެ. ރައްޔިތުން އޭގެ މައްޗަށް އަމަލު ކުރަން ޖެހޭ ގާނޫނު ހެދުމުގެ ކުރިން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާ ކުރުމާއި ލަފާ ހޯދުމަކީ މަޖިލީހަށް އެހާ ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރާ ސަބަބެވެ. އެކަމަކު އެކަން ކުރާތަނެއް ނުފެނެއެވެ. ސަރުކާރުގެ މެޖޯރިޓީ ބޭނުން ކޮށްގެން އޭރަކު ހުންނަވާ ރައީސަކު އެންގެވިހާ ކަމެއް ކުރަނީއެވެ. އެވަރުން އަދި ނިމުނީއެއް ނޫނެވެ. މިދިޔަ ދައުރުތަކާއި މި ދައުރުގައި ވެސް މަޖިލީހުގައި ތިއްބެވި މެންބަރުންގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ކޮރަޕްޝަނާއި ވައްކަމުގެ ބޮޑެތި ތުހުމަތުތަކަކީ ލަދުވެތި ކަންކަމެވެ.
ކޮރަޕްޝަނާއި ވައްކަމާއި ނާޖާއިޒު ކަންކަން ކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ފާރަލުމުގެ ނަމުގައި "މިނިވަން" އެތައް މުއައްސަސާއެއް އުފައްދާފައި އެބަހުއްޓެވެ. އެތަންތަން ހިންގަން އެތައް މިލިއަނެއް ކޮންމެ މަހަކު ޚަރަދު ކުރެއެވެ. އިއްޔެ ވެސް މިއަދު ވެސް އެކަމަކު ނަތީޖާ ހަމަ ވަރަށް ދަށެވެ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން (އޭސީސީ) އާއި އޮޑިޓް އޮފީހާއި ޕްރޮސިކިއުޓާ ޖެނެރަލް އޮފީހާއި ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާއިން ފެށިގެން އެތައް އިދާރާއަކަށް ބެލިނަމަވެސް ފެންނަންނީ ލަދުވެތި މަންޒަރެކެވެ. ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް ވެސް އެހާމެ ހާލަތު ގޯހެވެ. ކޮންމެ ސަރުކާރަކުން ވެސް ސިޔާސީ ބޭނުމަށް ހަމަ ބޭނުން ކަމެއް އެ ކުންފުނިތައް މެދުވެރިކޮށް ކުރުވަނީއެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއަކީ އެންމެ އެކަށީގެންވާ ނަތީޖާ ނުނެރެވޭތަނުގައި ކުރަން ނުވާނެ އެތައް ކަމެއް އެތަންތަނުގެ ތެރޭގައި ހިނގާކަމުގެ ތުހުމަތެވެ. އެ ތަންތަނުގައި އޭރާއި މިހާރުގެ ވެރިން ވެސް ހުރިހާ ކަމަކަށް ވުރެން މަގާމުގެ ދިފާއުގައި އުޅޭ މަންޒަރެވެ.
އޭސީސީގެ ރައީސް ޝާމިލް އާއި އެ ކޮމިޟަންގެ ބައެއް މެންބަރުން: --- ފޮޓޯ: އޭސީސީ
މިފަދަ އެތައް ސަބަބުތަކަކާ ހުރެ މީގެ އެންމެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ކުރަނީ ވައްކަން ކުރުމަށް ސިޔާސީ ވެގެން އުޅޭ ސިޔާސީންނަށެވެ. ގައުމުގައި ރަނގަޅު ނިޒާމެއް ނެތުމާއި އެންމެ މަތިން ފެށިގެން އާދައިގެ މުއައްސަސާތަކުގެ ވެރިންގެ ވެސް އިހުލާސްތެރިކަން ނެތުމުން އިންތިހާއަށް ވައްކަން ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ގައުމުގައި މިއޮތީ ހުޅުވިފައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ އާބާދީގެ ބޮޑު ބައެއްގެ ދިރިއުޅުމަށް ހެޔޮ ބަދަލުތަކެއް ނާދެއެވެ. ނަމަވެސް މަދު ބަޔަކު އެބަ ވައްކަން ކޮށްގެން މުއްސަނދިވެއެވެ. އެހެންކަމުން ސިޔާސީ ބޭފުޅުން ކަންކަން އިސްލާހުކުރާ ވާހަކަ ދައްކާއިރު ގައުމަށް ދިމާވެފައި މިވާ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލަ ކަމަށްވާ ވައްކަން ހުއްޓުވޭނެ ގޮތެއް ހޯދަން އުޅުން މާ މުހިންމެވެ.
ވައްކަން ހުއްޓުވެން އެބައޮތް, އެހެން ގައުމުތަކުން ވެސް އެކަން ކޮށްފި
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްގީއަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ ދައުލަތުގެ ހިންގުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި މޫލާފައިވާ ކޮރަޕްޝަނާއި ވައްކަމުގެ މައްސަލައެވެ. މިކަން ހައްލުކުރުމަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކޮރަޕްޝަން ކުޑަ ގައުމުތަކުގެ ތަޖުރިބާއިން ފިލާވަޅު ލިބިގަތުން މުހިންމެވެ. ޓްރާންސްޕޭރެންސީ އިންޓަނޭޝަނަލްއިން އެންމެ ފަހުން އާންމުކުރި ކޮރަޕްޝަން ޕާސެޕްޝަން އިންޑެކްސް (ސީޕީއައި) ގައި ރާއްޖެއަށް ލިބިފައިވަނީ އެންމެ 39 ޕޮއިންޓެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ ތެރޭގައި ހިންގާ ވައްކަމާއި ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުން ހުއްޓުވުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްތަކެއް ނުކުރެވޭކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވެއެވެ.
މި މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށްޓަކައި، ކޮރަޕްޝަން އެންމެ ކުޑަ ގައުމުތައް ކަމުގައިވާ ފިންލޭންޑް، ސިންގަޕޫރު، ނިއުޒީލެންޑް އަދި ނޯވޭ ފަދަ ގައުމުތަކުން އަމަލުކުރާ ގޮތްތަކަށް ބަލައިލުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި އެންމެ ގަދައަށް ދެކެވުނު ވާހަކައަކީ ދައުލަތުގެ ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމުގެ ވާހަކައެވެ. އެމްއެމްޕީއާރުސީގެ ބޮޑު ޚިޔާނާތުން ފެށިގެން، ވެންޓިލޭޓަރު މައްސަލައާއި އަދިވެސް އެނޫން ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ފެންމަތިވެފައިވާއިރު، މި ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދުމާއި ކުށްވެރިންނަށް އަދަބު ދިނުމުގައި އެކަށީގެންވާ ނަތީޖާއެއް ނުނެރެވޭކަން އާންމުން ފާހަގަކުރެއެވެ. ޓްރާންސްޕޭރެންސީ މޯލްޑިވްސްއިން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ސިޔާސީ މަގާމުތަކަށް މީހުން އައްޔަންކުރުމުގައި އަމަލުކުރާ ގޮތާއި، ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތައް (އެސްއޯއީ) ހިންގުމުގައި ހާމަކަން ކުޑަވުމަކީ ކޮރަޕްޝަނަށް މަގުފަހިވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކެވެ.
https://www.sun.mv/218554
ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ބޭފުޅުން އިންތިޚާބުތަކަށް ވެގެން ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ ބޮޑު ހުވަފެނެއް ދައްކާ ސިންގަޕޫރުގެ ނަމޫނާއަށް ބަލާއިރު އެ ގައުމުގެ ވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ވައްކަން ހުއްޓުވި ސިއްރު ފޯމިއުލާއަކީ "ޒީރޯ ޓޮލަރެންސް" އެވެ. އެހެން ބުނަނީއެއް ނޫނެވެ. އަމަލުން އެކަން ދައްކަނީއެވެ.
އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ކޮރަޕްޝަން އެންމެ ކުޑަ ގައުމަކީ ސިންގަޕޫރެވެ. އެ ގައުމުން މި ކާމިޔާބީ ހޯދާފައިވަނީ ވަރަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައިގެންނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެއް ކަމަކީ މިނިވަން ތަހުގީގީ އިދާރާއެއް އޮތުމެވެ. ސިންގަޕޫރުގެ "ކޮރަޕްޓް ޕްރެކްޓިސަސް އިންވެސްޓިގޭޝަން ބިއުރޯ" (ސީޕީއައިބީ) އަކީ ސީދާ ބޮޑުވަޒީރުގެ އޮފީހުގެ ދަށުން ހިންގާ، ނަމަވެސް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބިފައިވާ ތަނެކެވެ. މި އިދާރާއަށް ބޮޑުވަޒީރު ހިމެނޭހެން ކޮންމެ މީހަކާ ދެކޮޅަށްވެސް ތަހުގީގު ހިންގުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވެއެވެ. އެ ގައުމުގެ ވެރިން އެތަންތަން ހިންގުމަށް އަތެއް ނުބާނާއެވެ.
އެ ގައުމުން ދެން މި ކުރާ ކަމަކީ ދައުލަތުގެ ތެރެއިން ވައްކަން ކުރާ މީހުންނަށް ހަރުކަށި އަދަބު ދިނުމެވެ. ކޮރަޕްޝަންގެ ކުޑަ އަމަލެއް ހިންގިޔަސް، އެކަމަށް ދެވޭ އަދަބު ވަރަށް ބޮޑެވެ. އަދި ޚިޔާނާތުގެ ފައިސާ އަނބުރާ ހޯދުމަށް ހަރުކަށި ގާނޫނުތައް ތަންފީޒުކުރެއެވެ.
ސިންގަޕޫރުގެ އިތުރުން ފިންލޭންޑް، ނޯވޭ އަދި ނިއުޒީލެންޑް ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ކޮރަޕްޝަން މަދުވަނީ ހަމައެކަނި ގާނޫނުތަކުގެ ސަބަބަކުން ނޫނެވެ. އެއީ އެ ގައުމުތަކުގެ ސަގާފަތާއި ނިޒާމު ބައްޓަންވެފައިވާ ގޮތުންނެވެ. އެގޮތުން އެންމެ ފާހަގަ ކުރެވޭ އެއްކަމަކީ މާލީ ހާމަކަން ބޮޑުވުމެވެ. ފިންލޭންޑާއި ނޯވޭގައި ކޮންމެ މީހެއްގެ ވެސް ޓެކްސް މައުލޫމާތާއި އާމްދަނީއަކީ އާންމުކޮށް ފެންނަން ހުންނަ މައުލޫމާތެވެ. މީގެ ސަބަބުން ނާޖާއިޒު ގޮތުގައި މުއްސަނދިކަން ހޯދާ މީހުން ދެނެގަތުމަށް ފަސޭހަވެގެންދެއެވެ.
އެ ގައުމުތަކުގެ އަނެއް ތަފާތަކީ މުއައްސަސާތަކަށް އޮންނަ އިތުބާރެވެ. އެ ގައުމުތަކުގެ ޝަރުއީ ނިޒާމާއި ފުލުހުންނަކީ ސިޔާސީ ނުފޫޒުން އެއްކިބާވެފައިވާ ތަންތަނެވެ. ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު މި މުއައްސަސާތަކަށް އޮތުމުން، ވައްކަމުގެ މައްސަލަތައް ރިޕޯޓުކުރުމަށް އާއްމުން ފަސްނުޖެހެއެވެ. ހަމައެހެންމެ މައުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ފުރުސަތު އެ ގައުމުތަކުގައި އޮންނަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހުޅުވާލައިފައެވެ. ސަރުކާރުގެ ނިންމުންތަކާއި ލިޔެކިޔުންތައް ހޯދުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގެންވާ އަސާސީ ހައްގެއްގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ފުޅާކޮށް ތަންފީޒުކުރެއެވެ. ރާއްޖޭގައިހެން އާރްޓީއައިއަށް ޖަވާބު ނުދީގެން އުޅޭކަން ނުޖެހެއެވެ.
ރާއްޖެއަށް ނެގިދާނެ ފިލާވަޅުތައް
ރާއްޖޭގައި ވައްކަން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، އޭސީސީއަށް ގާނޫނީ ގޮތުން ބާރުތައް ދީފައިވީ ނަމަވެސް، އެ ބާރުގެ ބޭނުން އެންމެ ފުރިހަމައަށް ނުހިފޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ސިންގަޕޫރާއި ނޯވޭ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ތަޖުރިބާއަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖެއަށް ބަދަލުތައް ގެނައުން މުހިންމެވެ.
ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، ސިޔާސީ ނުފޫޒުން އޭސީސީ މިނިވަންކުރުމެވެ. އެތަނަށް މެމްބަރުން އައްޔަންކުރުމާއި ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ސީދާ ސިޔާސީ ވެރިންގެ އަތްމައްޗަށް އޮތުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއަށްވުރެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރަންޖެހެއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކަށް، ދައުލަތުގެ އިސް މަގާމުތަކުގައި ތިބޭ ފަރާތްތަކުގެ މާލީ ބަޔާންތައް ހަމައެކަނި ހުށަހެޅުމުގެ ބަދަލުގައި، ފިންލޭންޑެކޭ އެއްފަދައިން އާންމުކޮށް ފެންނާނެހެން ޝާއިއުކުރުމެވެ. މިއީ ނާޖާއިޒު މުއްސަނދިކަން ހުއްޓުވުމަށް އެޅިދާނެ އެންމެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެވެ.
https://www.sun.mv/217773
މީގެ އިތުރުން، "ވިސްލްބްލޯވާ" ނުވަތަ ކޮރަޕްޝަންގެ މައުލޫމާތު ދޭ ފަރާތްތަކަށް ފުރިހަމަ ރައްކާތެރިކަން ދިނުމާއި، ޝަރުއީ ނިޒާމު އިސްލާހުކޮށް، ވައްކަމުގެ މައްސަލަތައް އަވަހަށް ނިންމޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
މިއަދު ރާއްޖޭގައި މިއޮތީ ވަރަށް ހެއްވާ ނިޒާމެކެވެ. އެއް ޕާޓީއަކުން ވެރިކަން ކުރާއިރު އިދިކޮޅުގައި ތިބެގެން އޮންނަ ކަމަކީ ސަރުކާރުތަކުގެ ވެރިންނަށް ވަގަށް ގޮވުމެވެ. ދެން އެ ޕާޓީ ވެރިކަމުން ވެއްޓި ސަރުކާރު ލިބުމުން އޭރު ވަގަށް ގޮވި މީހުން ވައްކަން ކުރުމެވެ. އޭރު ވަގަށް ގޮވާނީ އިއްޔެ އޮތް ސަރުކާރުގައި ވައްކަން ކުރި މީހުންނެވެ. މިހެން ގޮސް މިއޮތީ މުޅި ނިޒާމުގެ އިތުބާރު ގެއްލިފައެވެ. ސިޔާސީ ކަންކަމަކީ ބޮޑު ހުތުރަކަށް ވެފައެވެ. ވައްކަމާއި ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމަށް ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި ގާނޫނުތަކެއް ނޫނެވެ. އެކަން ތަންފީޒުކުރާނެ ސިޔާސީ އިޚްލާސްތެރިކަމާއި، މުއައްސަސާތަކުގެ މިނިވަންކަމެވެ. ތަރައްގީވެފައިވާ ގައުމުތަކުން ދައްކައިދެނީ މިކަން ކުރެވިދާނެކަމުގެ އަމަލީ މިސާލެވެ. އެހެން ކަމުން ހެވެއް އެދޭނަމަ ސިޔާސީ ބޭފުޅުން ކޮށްދޭންވީ މި ކަންތަކެވެ. އިންތިޚާބުތައް އެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ އެއް ނުކުރުމަށް ހުންނަ ފޯރި ވައްކަން ހުއްޓުވުމަށް ހުންނަނަމައޭ ހަމަ ހިތަށް އަރައެވެ.