ފޯޅަވަހީގެ ރަށްތަކަށް "ޗާގޯސް" ކިއުމުގެ ބަދަލުގައި "ފޯޅަވަހި" ބޭނުންކުރަން ފޮރިން މިނިސްޓަރު ޑރ. ޢަބްދުالله ޚަލީލް އެދިވަޑައިގެންފިއެވެ.
'އެކްސް'ގައި ޚަލީލް ރޭ ދަންވަރު ލިޔުއްވި ގޮތުގައި، ތާރީޚީ ގޮތުން ރާއްޖެއާ ގުޅުން އޮތް ރަށްތަކަކީ ފޯޅަވައްސެވެ. ޗާގޯސްއެއް ނޫނެވެ.
ޚަލީލް މިފަދައިން ލިޔުއްވާފައި ވަނީ، ފޯޅަވަހީގެ ތާރީޚެއް ރާއްޖެއަށް އެބައޮތް ކަމަށް ވިދާޅުވެ ޗާގޯސްގެ ރަށްތައް މޮރިޝަސްއަށް ދިނުމާ ދެކޮޅަށް އިނގިރޭސިވިލާތަށް މިދިޔަ މަހު އިއުތިރާޒު ހުށަހަޅާފައިވާނެ ކަމަށް، ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު މިމަހުގެ ފަސްވަނަ ދުވަހު ވިދާޅުވެފައި ވަނިކޮށެވެ.
މިއަހަރަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ހުޅުވުމަށް ބޭއްވި ޖަލްސާގައި ރިޔާސީ ބަޔާން އިއްވަވަމުން ރައީސް ވިދާޅުވީ، ފޯޅަވަހީގެ ރަށްތަކަކީ ކާބަފައިންގެ ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހީން ދަންނަ, ރާއްޖޭގެ ގުދުރަތީ ސަރަހައްދުގައި އޮތް ތަނެއް ކަމަށެވެ.
ރައީސް ވިދާޅުވީ، ކުރީގެ ރަސްމީ ލިޔެކިއުންތަކުގައި ރާއްޖޭގެ ސިޔާދަތީ އިމުގެ ތެރޭގައި ފޯޅަވަހި ހިމަނައިފައިވާކަން ތާރީޚުން ކަށަވަރުވާ ކަމަށެވެ. އެ ކަންކަމާ އެކީގައި ޗާގޯސްގެ ރަށްތައް ކައިރިއަށް އޭރުވެސް މިހާރުވެސް ދިވެހި މަސްވެރިން މަހަށް ނިކުންނަ ކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން، ޗާގޯސްގެ ރަށްތަކާއި ދިވެހީންގެ ދެމެދު ސިޔާދަތީ ގުޅުންތަކެއް އޮތްކަން ހާމަވާ ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
"އެހެންކަމުން ފޯޅަވައްސާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ސިޔާދަތީ ގުޅުންތަކެއް އޮތްކަން މިފަދަ އެތައް ގޮތަކުން ކަށަވަރުވާތީ، ފޯޅަވަހީގެ މިލްކުވެރިކަން މޮރިޝަސްއަށް ދިނުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން ނިންމި ނިންމުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭން އިއުތިރާޒުކޮށް އެކަމާ ދިވެހި ދައުލަތުން ދެކޮޅު ހަދާކަން ބަޔާންކޮށް ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ވާނީ އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް އަށެއް ނޮވެންބަރު 2024ގަ، އަދި 18 ޖެނުއަރީ 2026ގަ ލިޔުމުން ހުށަހަޅައިފަ،" ރައީސް އެ ދުވަހު ވިދާޅުވިއެވެ.
އަދި މިދިޔަ ޑިސެންބަރު މަހުގެ 15ވަނަ ދުވަހު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ބޮޑުވަޒީރުގެ ނައިބު ޑޭވިޑް ލެމީއާއަށް ފޯނުން ގުޅުއްވައި އެކަން ސަމާލުކަމަށް ގެނެސް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސަރުކާރާއެކު މަޝްވަރާކުރަން ބޭނުންފުޅުވާކަން ހާމަކުރައްވާފައިވާ ކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.
އެކަމަކު، ރާއްޖޭން ފޯޅަވަހި ހޯދުމަށް ވަކާލާތު ކުރަމުން އަންނަ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އެ ސަރަހައްދުގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އިނގިރޭސިވިލާތުން ވަނީ ސިފަކޮށްފައެވެ.
ޗާގޯސް ރަށްތައް -- ފޮޓޯ/ އަލާމީ
ޗާގޯސްގެ މިލްކުވެރިކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު ދެބަސްވުންތައް އޮންނަތާ އަހަރުތަކެއް ފަހުން، މިދިޔަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުން ވަނީ ޗާގޯސް، މޮރިޝަސްއަށް ދިނުމަށް ނިންމައިފައެވެ. އެ އެއްބަސްވުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވި ނަމަވެސް، ފަހުން ވަނީ އެއްބަސްވުން ތަންފީޒު ކުރުމަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގެންފައެވެ.
ޗާގޯސްއިން ރާއްޖޭން ވަކާލާތު ކުރުމާ ގުޅޭ ގޮތުން، ތުރުކީގެ އަނަދޮލޫ ނޫސް އޭޖެންސީން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ފޮރިން އޮފީހާ ސުވާލުކުރުމުން، އެ ގައުމުން މި ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ކުރީކޮޅު ބުނެފައިވަނީ، ޗާގޯސްގެ ސިޔާދަތާ ގުޅޭ ގޮތުން ސުވާލު އުފެދިފައިވަނީ ހަމައެކަނި އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދުކަން، ތަފާތު ކޯޓުތަކާއި އިދާރާތަކުގެ ނިންމުންތަކުން ސާފުވާ ކަމަށެވެ.
ކަން މިހެން އޮއްވާ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ ތިރިގެ، ނުވަތަ ހައުސް އޮފް ކޮމަންސްގެ މެންބަރެއް ކަމަށްވާ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އިދިކޮޅު ރިފޯމް ޔޫކޭ ޕާޓީގެ ލީޑަރު ނައިޖަލް ފަރާޖް ވިދާޅުވީ، ފޯޅަވަހީގެ ރަށްތަކާ ގުޅުން އޮތް ތާރީޚެއް އޮތީ ރާއްޖެއާ ކަމަށާއި، އެ ރަށްތަކުގެ މައްޗަށް މޮރިޝަސްއަށް ދައުވާނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ.
ފަރާޖް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ފޯޅަވަހީގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ ހައްގުވެރިއަކީ ރާއްޖެ ކަމަށް ބުނެ ރާއްޖެއިން އައިސީޖޭ އަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އެހެންވެ އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން މޮރިޝަސްއަށް އެ ރަށްތައް ދިނުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް މިހާރުން މިހާރަށް މަޑުޖައްސާލުމަށް އޭނާ އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ.
ފޯޅަވައްސަށް އިންސާނީ އެހީ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ދަތުރެއްގައި ދިއުމަށްކަމަށް ވިދާޅުވެ މިދިޔަ ހަފުތާ ބަންދުގައި ފަރާޖް ރާއްޖެ ވަޑައިގަތެވެ. ރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅަށްފަހު މީސްމީޑިއާގައި އާންމުކުރެއްވި ވީޑިއޯއެއްގައި ތުހުމަތު ކުރެއްވި ގޮތުގައި، އޭނާ އެ ތަނަށް ދިއުމަށް އިނގިރޭސިވިލާތުން ވަނީ ހުރަސްއަޅާފައެވެ. ނަމަވެސް، އިނގިރޭސި ސަރުކާރުގެ މަސްދަރުތަކާ ހަވާލާދީ، ގާޑިއަންއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ފަރާޖު ރާއްޖޭގައި ހުންނެވިކަން އެ ސަރުކާރަށް އެނގުނީ އޭނާގެ ވީޑިއޯ އާންމުކުރުމުންނެވެ. އަދި ފޯޅަވަހި ފަދަ ހުއްދަ ނެތި ވަނުން މަނާ ސަރަހައްދަކަށް ދިއުމަށް އޭނާ އެއްވެސް ހުއްދައަކަށް އެދިވަޑައިގެންފައި ނުވާ ކަމަށްވެސް އެ ގައުމުން ބުނެއެވެ.
މިހާރު އެ ރަށްތައް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އިސްތިއުމާރީ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތް ނަމަވެސް، އެ ރަށްތަކުގެ މިލްކުވެރިކަން މޮރިޝަސްއަށް ދިނުމަށް މިދިޔަ އަހަރު ވަނީ މުއާހަދާއެއްގައި ސޮއިކޮށްފައެވެ.
މޮރިޝަސްއަށް އެ ރަށްތަށް ދިނުމާ މިހާރު ރާއްޖެއިން ދެކޮޅެވެ. އެގޮތުން ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުއިއްޒު ގެންދަވަނީ ޗާގޯސް ހައްގުވަނީ ރާއްޖެއަށް ކަމަށް ވިދާޅުވަމުންނެވެ. އަދި، އިންޓަނޭޝަނަލް ޓްރައިބިއުނަލް ފޯ ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީ (އިޓްލޮސް)އިން މޮރިޝަސްއާއި ރާއްޖޭގެ އިން ކަނޑައެޅިއިރު، ރާއްޖެއަށް ގެއްލުނު 200 ނޯޓިކަލް މޭލުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ރާއްޖޭގެ ސިފައިން ހިމާޔަތް ކުރާނެ ކަމަށް އެ މަނިކުފާނު ވަނީ، މި މަހު އިއްވި ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި ވިދާޅުވެފައެވެ. އެއާއެކު ދިވެހި ސިފައިންގެ އަސްކަރީ މަނަވަރެއް އެ ސަރަހައްދުގައި ހަރަކާތްތެރިވެފައިވެސް ވެއެވެ.