މެޓާ ޕްލެޓްފޯމްސްއިން ތައާރަފުކުރި "މިއުޒް" އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) އެސިސްޓެންޓަށް ލިބެމުންދާ ބޮޑު ތަރުހީބާއެކު، ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި އެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާގެ އަގު 36 އިންސައްތައަށް އުފުލިއްޖެއެވެ.
މިއީ 2013 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހަށްފަހު މެޓާގެ ހިއްސާގެ އަގަށް އެއް މަސް ދުވަސް ތެރޭގައި މިފަދަ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް އައި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މި ކުރިއެރުމާއެކު މެޓާގެ މާކެޓް އަގު ނުވަތަ މާކެޓް ކެޕިޓަލައިޒޭޝަން ވަނީ ދެ ޓްރިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރާ ގާތްކޮށްފައެވެ.
އެޕް ޗާޓުތަކުގެ އެންމެ ކުރީގައި މިއުޒް ވާދަކުރަމުންދާއިރު، އޭއައި ނިޒާމުތައް ތަރައްޤީކުރުމަށް މެޓާއިން ކުރަމުންދާ ބޮޑެތި ޚަރަދުތަކުގެ ފައިދާ ނުލިބިދާނެކަމަށް އިންވެސްޓަރުން ކުރަމުންދިޔަ ތުހުމަތުތަކާއި ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ވަނީ ނިމުމެއް އައިސްފައެވެ. އެސިމެޓްރިކް ކެޕިޓަލް ޕާޓްނާސްގެ ކޯ-ފައުންޑާ ރޮބް ބީޑާމަން ބުނެފައިވަނީ މިއުޒްގެ ސަބަބުން މެޓާގެ އޭއައި ސްޓްރެޓެޖީގެ ރަނގަޅުކަން ސާބިތުވެފައިވާ ކަމަށާއި، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ގިނަ ބަޔަކު އިންޓަނެޓް ބޭނުންކުރުމުގެ މައި ދޮރާއްޓަކަށް އޭއައި އޭޖެންޓުން ވާނެތީ މާކެޓުގެ ބާރު މެޓާގެ އަތަށް ބަދަލުވަމުންދާ ކަމަށެވެ.
ނަމަވެސް، ހުކުރު ދުވަހުގެ ކުރީކޮޅުގެ ވިޔަފާރީގައި މެޓާގެ ހިއްސާގެ އަގު ތިން އިންސައްތައަށްވުރެ ދަށަށް ގޮސްފައިވާތީ، އެ ހަފުތާގައި ލިބުނު މުޅި ކުރިއެރުން ވަނީ 13 އިންސައްތައަށް ކުޑަވެފައެވެ. ނަމަވެސް މިއީ މުޅި އަހަރު ދުވަހު މެޓާގެ ހިއްސާގެ އަގަށް އައިސްފައިވާ ހީނަރުކަމަށްފަހު އައި ބޮޑު ބަދަލެކެވެ.
މެޓާއިން ދަނީ ތަފާތު އާ ޕްރޮޑަކްޓްތައް ނެރެމުން ----މީގެ ހަ ހަފުތާ ކުރިން، ޖުލައި މަހުގެ ނިޔަލަށް އާމްދަނީ ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކުރި މިންވަރު ދަށްވުމާ ގުޅިގެން މެޓާގެ ހިއްސާގެ އަގު އޮތީ މުޅި އަހަރަށް ބަލާއިރު 18 އިންސައްތަ ދަށުގައެވެ. އެއާއެކު އޯގަސްޓް 18 އާ ހަމައަށް މެޓާ ހިމެނުނީ އެސް އެންޑް ޕީ 500 އިންޑެކްސްގައި އެންމެ ދަށްކޮށް ހިންގި 50 ކުންފުނީގެ ތެރޭގައެވެ. ނަމަވެސް އެއަށްފަހު މެޓާގެ ހިއްސާގެ އަގު ވަނީ 40 އިންސައްތައާ ގާތްކުރާ މިންވަރަކަށް އުފުލި، އެންމެ ރަނގަޅަށް ހިންގާ ކުންފުނިތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިފައެވެ.
މެޓާގެ ހިއްސާގެ އަގު އަލުން އުފުލެން ފެށި މައިގަނޑު އެއް ސަބަބަކީ، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ މައްސަލައެއްގައި ކުރެވިފައިވާ ދައުވާތަކުން މިންޖުވުމަށް މިދިޔަ މަހުގެ ފަހުކޮޅު 18 ބިލިއަން ޑޮލަރު ދެއްކުމަށް އެއްބަސްވުމެވެ. މީގެ އިތުރުން މެޓާއިން ތައާރަފުކުރި އާ އޭއައި އުފެއްދުންތަކުގެ ސަބަބުން ކުންފުނީގެ އާމްދަނީ އިތުރުވާނެކަމުގެ އުއްމީދު ބޮޑުވުމަކީވެސް ހިއްސާގެ އަގު މައްޗަށް ދިއުމަށް މެދުވެރިވި ސަބަބެކެވެ.
މެޓާގެ މިއުޒް އޭއައިއަށް ލިބެމުންދާ ކާމިޔާބީގެ ސަބަބުން އެހެން ދާއިރާތަކުގެ ކުންފުނިތަކަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ގޮންޖެހުންތަކާ މެދު ބިރުގަނެ، އިންވެސްޓަރުން ވަނީ އެކި ދާއިރާތަކުގެ ހިއްސާތައް ވިއްކާލަން ފަށާފައެވެ. މިއީ މީގެ ކުރިން އޭއައި ސްޓާޓްއަޕް އެންތުރޯޕިކްގެ ސަބަބުންވެސް މާކެޓަށް އައިފަދަ ބަދަލެކެވެ.
މެޓާއިން ވަނީ އިންސްޓާކާޓްގެ ވެރި ފަރާތް ކަމަށްވާ މޭޕްލްބެއާއާ ގުޅިގެން ކާބޯތަކެތި ވިއްކުމުގެ ޕާޓްނަޝިޕެއް ހަދައި، އޮންލައިން ޓްރެވަލް އޭޖެންސީ އެކްސްޕީޑިއާއާއެކުވެސް ގުޅުން ގާއިމުކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ބުދަ ދުވަހު ބޭއްވި ހަރަކާތެއްގައި މެޓާއިން ވަނީ މިއުޒް ބޭނުންކުރެވޭ އަތްމަތީ ކުޑަ ޑިވައިސަކާއި، ކެމެރާ ނުހިމެނޭ ސްމާޓް ގްލާސަސްތަކެއްވެސް ދައްކާލާފައެވެ.
ޖޭޕީމޯގަންގެ އެނަލިސްޓް ޑަގް އަންމުތު ސެޕްޓެމްބަރު 10 ގައި ނެރުނު ނޯޓެއްގައި މެޓާގެ ރޭޓިންގް "އޯވަވޭޓް" އަށް މަތިކުރަމުން ބުނެފައިވަނީ، އިސްތިހާރުގެ ބޭރުން އޭއައި އުފެއްދުންތަކުން މެޓާއަށް ބޮޑެތި ފައިދާތަކެއް ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު އަދިވެސް އެބައޮތް ކަމަށެވެ.
އޭއައިއަށް ކުރާ ބޮޑެތި ޚަރަދުތަކުން އެކަށީގެންވާ އާމްދަނީއެއް ލިބޭނެކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް މެޓާއަށް އަދިވެސް ގޮންޖެހުންތަކެއް އެބައޮތެވެ. މެޓާގެ ކެޕިޓަލް ޚަރަދު މި އަހަރު 140 ބިލިއަން ޑޮލަރާ ގާތްކުރާނެކަމަށް ލަފާކުރެވޭއިރު، މިއީ މިދިޔަ އަހަރު ކުރި 70 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޚަރަދާ އަޅާބަލާއިރު ދެގުނަ އިތުރުވުމެކެވެ. އަދި އަންނަ އަހަރު މި ޚަރަދު 197 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަދި 2028 ގައި 215 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އުފުލޭނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
މި ބޮޑެތި ޚަރަދުތަކުގެ ސަބަބުން ކުންފުނީގެ ފައިސާގެ ދައުރުވުމަށް ވަނީ އަސަރުކޮށްފައެވެ. ފާއިތުވި އަހަރު 46 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ފްރީ ކޭޝް ފްލޯއެއް އުފެއްދި ނަމަވެސް، މި އަހަރު މެޓާގެ ފްރީ ކޭޝް ފްލޯ 6.4 ބިލިއަން ޑޮލަރު ނެގެޓިވްވާނެކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. އަދި އަންނަ އަހަރު މި އަދަދު ނެގެޓިވް 29.2 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެކަމަށް ބްލޫމްބާގްގެ އަންދާސާތަކުން ދައްކައެވެ.
ބްލޫމްބާގްގެ އެނަލިސްޓުންގެ އެވްރެޖް އަންދާސާތަކަށް ބަލާއިރު، މި އަހަރު މެޓާގެ ވިއްކުންތައް 26 އިންސައްތަ އިތުރުވެ 254 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެއެވެ. އަދި ސާފު ފައިދާ 33 އިންސައްތަ އިތުރުވެ 80.6 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެއެވެ. ނަމަވެސް އަންނަ އަހަރު އާމްދަނީއާއި ފައިދާ ކުރިއަރާ މިންވަރު މަޑުޖެހޭނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ކުރިއަށް އޮތް 12 މަސްދުވަހަށް ބަލާއިރު މެޓާގެ އަގު ހުރީ ލިބޭނެކަމަށް ލަފާކުރާ ފައިދާގެ 21 ގުނައިގައެވެ. މިއީ ޖޫން މަހު ހުރި 14 ގުނައަށްވުރެ މަތި އަދަދެއް ނަމަވެސް، ވޭތުވެދިޔަ ތިން އަހަރުގެ އެވްރެޖް މިންވަރެކެވެ. މިއީ ނާސްޑެކް 100 ގެ 22 ގުނައަށްވުރެ ކުޑަކޮށް ދަށް މިންވަރެކެވެ.
ބީޑާމަން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި މެޓާއިން މިހާރު ފޯރުކޮށްދެނީ މާކެޓް އެވްރެޖަށްވުރެ ދަށް މަލްޓިޕްލްއެއްގައި މާކެޓަށްވުރެ މަތީ ކުރިއެރުމެކެވެ. މިއީ އިންވެސްޓަރުންނަށް މުހިންމު ފުރުސަތެކެވެ. މީގެ އިތުރުން މެޓާގެ ބޮޑު ނެޓްވޯކާއި ބަހާލުމުގެ ބާރަކީ ވާދަވެރިންނަށް ފަސޭހައިން ފަހަތައް ޖައްސާލެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.
ބްލޫމްބާގްއިން ފާރަވެރިވާ އެނަލިސްޓުންގެ 90 އިންސައްތައަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މެޓާގެ ހިއްސާ ގަތުމަށް އިރުޝާދުދެއެވެ. ނަމަވެސް ގައިޑްސްޓޯން ފަންޑްސްގެ ޗީފް އިންވެސްޓްމަންޓް އޮފިސަރު ބްރޭންޑަން ޕިޒޫރޯ ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، އޭއައި މާކެޓުގައި ކަންކަން ބަދަލުވާލެއް އަވަސްކަމުން، މިއުޒް ފަދަ އާ އުފެއްދުންތަކުން ވަގުތީ އުފާވެރިކަމެއް ލިބުނު ނަމަވެސް އިންވެސްޓަރުންގެ އުއްމީދުތައް ހުރީ ވަރަށް މަތީގައެވެ. އަދި މި ކުންފުނިތަކަށް އެ އުއްމީދުތަކާ ހަމައަށް ވާސިލުވެވޭނެކާމާމެދު ސުވާލުތައް އެބަހުރިއެވެ.