ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ބާޒާރުގައި އެންމެ މުހިންމު ބެންޗްމާކް ކަމަށްވާ ބްރެންޓް ކްރޫޑްގެ އަގު ފީފާއަކަށް 106 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ މައްޗަށް އުފުލިއްޖެއެވެ.
އާދީއްތަ ދުވަހު ތެލުގެ އަގު ތިން އިންސައްތަ އުފުލިގެން ދިޔުމަށްފަހު، ހޯމަ ދުވަހުގެ ޖީއެމްޓީ ގަޑިން 02:00 ގައި ވަނީ 104.15 ޑޮލަރަށް ތިރިވެފައެވެ. މިއީވެސް އެއް އިންސައްތައިގެ ކުރިއެރުމެކެވެ.
ތެލުގެ އަގު މިހާ ބޮޑަށް އުފުލިގެން ގޮސްފައިވަނީ، މެދުއިރުމަތީގެ މުހިންމު ކަނޑުއޮޅިއެއް ކަމަށްވާ ހޮރުމުޒު ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މި ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވުމަށްޓަކައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޯލިޝަނެއް އެކުލަވާލުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.
ދުނިޔެއަށް ބޭނުންވާ ތެލުގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި އާންމުކޮށް ދަތުރުކުރަނީ މި ކަނޑުއޮޅިންނެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު މި މަގުން ކުރާ ދަތުރުތައް ވަނީ މުޅިން ހުއްޓުމަކަށް އައިސް، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރިއަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ.
އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ފެށިފައިވާ ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ އަގު ވަނީ 40 އިންސައްތައަށްވުރެ ބޮޑަށް އުފުލިފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ތެލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ، ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދު މަޑުޖެހިދާނެކަމުގެ ބިރު ވަނީ ހީވެފައެވެ. އިންޓަނޭޝަނަލް އެނާޖީ އޭޖެންސީ (އައިއީއޭ) އިން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މިއީ ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ސަޕްލައިއަށް ތާރީޚުގައިވެސް ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު ހުރަހެވެ. އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނަށް ދިން ހަމަލާތަކުގެ ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން، އީރާނުން ވަނީ ހޮރުމުޒު ކަނޑުއޮޅިން ކުރާ ދަތުރުތައް އެއްކޮށް ހުއްޓުވާފައެވެ.
މިކަމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތަކެތީގެ އަގު އުފުލި، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ތެލުގެ އަގު މައްޗަށް ދިޔުމަކީ ދަތުރުފަތުރާއި އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ދާއިރާއަށް ސީދާ ގޮތުން އަސަރުކުރާނެ ކަމެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ޤައުމުތަކަށް މިކަމުގެ ސަބަބުން އުފުލަންޖެހޭ މާލީ ބުރަ ވަރަށް ބޮޑުވާނެއެވެ. ކާބޯތަކެއްޗާއި އެހެނިހެން ޒަރޫރީ މުދާ އުފުލުމުގެ އަގު ބޮޑުވުމާއެކު، އިންފްލޭޝަން ރޭޓް މައްޗަށް ދާނެކަމަށް އިޤްތިޞާދީ މާހިރުން ލަފާކުރެއެވެ. އައިއީއޭ އިން އިތުރަށް ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، މި ހާލަތު ދިގުލައިގެން ހިނގައްޖެނަމަ، ހަކަތައިގެ ބާޒާރު އާންމު ހާލަތަކަށް ގެނައުމަށް އެތައް އަހަރެއް ނަގާނެއެވެ.
ހޮރުމުޒު ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވުމަށް އެމެރިކާއިން ކުރާ މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވުމަށް ޓްރަމްޕް ވަނީ ޗައިނާ، ޖަޕާން، ފަރަންސޭސިވިލާތް އަދި އިނގިރޭސިވިލާތަށް ސީދާ ނަންގަނެ ގޮވާލައްވާފައެވެ. ނަމަވެސް މިހާތަނަށް މި ޤައުމުތަކުން މިކަމަށް ދީފައިވަނީ ވަރަށް ފިނި ރައްދެކެވެ. މިގޮތުން، އެއްވެސް ޤައުމަކުން އެ ޤައުމެއްގެ ކަނޑުގެ ސިފައިން މި ސަރަޙައްދަށް ފޮނުވުމަށް ފާޅުގައި އެއްބަސްވެފައެއް ނުވެއެވެ. ޗައިނާއާއި ޖަޕާނަކީ މެދުއިރުމަތީގެ ތެލަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވާ ދެ ޤައުމު ކަމަށްވީ ނަމަވެސް، އަސްކަރީ ގޮތުން މިކަމުގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް އެ ޤައުމުތަކުން ޖެހިލުންވެއެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތާއި އިނގިރޭސިވިލާތުންވެސް މިހާތަނަށް ރަސްމީކޮށް އެއްވެސް ނިންމުމެއް ނިންމާފައެއް ނުވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ޤައުމުތަކުން މަސައްކަތްކުރަމުން ދަނީ މަސްރަޙު ފިނިކުރުމަށް ބާރުއެޅުމަށެވެ.
އާދީއްތަ ދުވަހު 'ދަ ފައިނޭންޝަލް ޓައިމްސް' އަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ޓްރަމްޕް ވަނީ، އޭނާގެ މި ހުށަހެޅުއްވުމަށް އެއްވެސް ރައްދެއް ނުލިބިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ނޭދެވޭ ރައްދެއް ލިބިއްޖެނަމަ، ނޭޓޯއަށް ކުރިމަތިލާންޖެހޭނީ ވަރަށް "ގޯސް" މުސްތަޤުބަލަކާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ އިންޒާރު ދެއްވާފައެވެ. ޓްރަމްޕްގެ މި ހަރުކަށި ބަސްމަގުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާއާއި އެ ޤައުމުގެ އެކުވެރި ދައުލަތްތަކާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުމަށް ވަނީ ހީނަރުކަން އައިސްފައެވެ. ގިނަ ޤައުމުތަކުން ބޭނުންވަނީ އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުމަކަށް ދިޔުމުގެ ބަދަލުގައި ޑިޕްލޮމެޓިކް ހައްލެއް ހޯދުމަށެވެ. ނަމަވެސް އެމެރިކާއިން ދަނީ އަސްކަރީ ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ނަމަވެސް ކަނޑުއޮޅި ހުޅުވުމަށް ބާރުއަޅަމުންނެވެ. ޔޫރަޕްގެ ޤައުމުތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި މި މައްސަލައިގައި އަވަސް އަރައިގަތުމަކުން އަމަލުކުރުމަކީ މުޅި ސަރަޙައްދު އިތުރު ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިދާނެ ކަމެކެވެ.
ޔުނައިޓެޑް ކިންގްޑަމް މެރިޓައިމް ޓްރޭޑް އޮޕަރޭޝަންސް (ޔޫކޭއެމްޓީއޯ) އިން އާންމުކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން އެ ކަނޑުއޮޅިން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ދަތުރުކުރަނީ ގިނަވެގެން ފަސް ބޯޓެވެ. މިއީ ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް އެވްރެޖްކޮށް ދަތުރުކުރި 138 ބޯޓާ އަޅާބަލާއިރު އިންތިހާއަށް ދަށް އަދަދެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހަނގުރާމަ ފެށުނު ފަހުން މި ސަރަޙައްދުގައި ވިޔަފާރި މުދާ އުފުލާ މަދުވެގެން 16 ބޯޓަކަށް ވަނީ ހަމަލާދީފައެވެ.
މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ކަނޑުދަތުރުކުރާ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ވަނީ ބޮޑު ބިރުވެރިކަމެއް އުފެދިފައެވެ. އިންޝުއަރެންސް ކުންފުނިތަކުން ވަނީ މި ސަރަޙައްދުން ދަތުރުކުރާ ބޯޓުފަހަރުގެ އިންޝުއަރެންސް ޕްރީމިއަމް އެތައް ގުނައެއް ބޮޑުކޮށްފައެވެ. ބައެއް ބޮޑެތި ޝިޕިން ކުންފުނިތަކުން ވަނީ އެ ކުންފުނިތަކުގެ ބޯޓުފަހަރު މި ސަރަޙައްދަށް ވަނުން މުޅިން މަނާކޮށްފައެވެ. އީރާން، އޮމާން އަދި އެކުވެރި ޢަރަބި އިމާރާތާ ގުޅިފައިވާ މި ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ބޯޓުފަހަރަށް ހިމާޔަތް ދިނުމަށްޓަކައި އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިން ފޮނުވަން ތައްޔާރަށް ހުންނެވި ކަމަށް ޓްރަމްޕް ވަނީ ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވެފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މި ސަރަޙައްދުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ.
އެމެރިކާ ސަރުކާރުގެ އިސް އޮފިޝަލުން ހާމަކުރައްވާ ގޮތުގައި، އީރާނުގެ އަސްކަރީ ޤާބިލުކަން އިތުރަށް ބަލިކަށިކޮށްލެވެންދެން ކަނޑުއޮޅިއަށް އެމެރިކާގެ މަނަވަރުތައް ނުފޮނުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ އޮޕަރޭޝަންތައް ވަރަށް އަވަހަށް ފެށިގެންދާނެ ކަމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ލަފާކުރެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި މެދުއިރުމަތީގެ މަސްރަޙު އިތުރަށް ގޯސްވެ، އަސްކަރީ ބޮޑު ކުރިމަތިލުމަކަށް ދިޔުމުގެ ފުރުޞަތު ވަރަށް ބޮޑެވެ.
މިވަގުތު ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓިފައިވަނީ އެމެރިކާއިން އަޅާނެ ފިޔަވަޅަކަށާއި، ތެލުގެ ބާޒާރަށް އަންނާނެ ބަދަލުތަކަށެވެ. އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ފެށޭނެ ސީދާ ތާރީޚެއް އަދި ކަށަވަރުވެފައި ނުވާއިރު، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުން ދަނީ މިކަމަށް ފާރަވެރިވަމުންނެވެ. އީރާނުގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށް އަމާޒުކޮށް އިތުރު ހަމަލާތަކެއް ދިނުމަށް އެމެރިކާއިން ރާވަމުންދާކަމުގެ އިޝާރާތްތަކެއް ލިބެމުންދާއިރު، މިކަމުގެ ސަބަބުން އެ ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވުމަށް އިތުރު ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.