މި އަހަރުގެ ނޯބެލް ސުލްހައިގެ އިނާމު، ދެކުނު އެފްރިކާގެ ގާނޫނީ މާހިރު އަދި އދ.ގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ކުރީގެ ހައި ކޮމިޝަނަރު ނަވަނެތަމް 'ނަވީ' ޕިއްލޭއަށް ދީފިއެވެ.
ނޯވޭގެ ނޯބެލް ކޮމިޓީން މިއަދު އިއުލާންކުރި ގޮތުގައި، އުމުރުން 85 އަހަރުގެ ޕިއްލޭއަށް މި އިނާމު ދިނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތައް ނެގެހެއްޓުމަށާއި ސުލްހަ ގާއިމުކުރުމަށް އޭނާ ކުރައްވާފައިވާ ދިގުލީ މަސައްކަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
ނޯބެލް ކޮމިޓީގެ ޗެއާ ޔޯގަން ވަޓްނޭ ފްރިޑްނެސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ދެކުނު އެފްރިކާގެ އެޕާތައިޑް ނިޒާމާ ދެކޮޅަށް ނެލްސަން މަންޑޭލާ ފަދަ ބޭފުޅުން ކުރެއްވި މަސައްކަތުގައި ގާނޫނީ ގޮތުން ޕިއްލޭ ވަނީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރައްވާފައެވެ. އަދި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ހަނގުރާމަތައް އިތުރުވަމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، މައްސަލަތައް ހައްލުކުރެވޭނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކުގެ ތެރެއިން ކަމަށް ކޮމިޓީން ފާހަގަކުރިއެވެ.
ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި ޕިއްލޭ އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ ފަލަސްތީނުގެ ބިންތަކުގައި އިސްރާއީލުން ހިންގަމުންދާ އަމަލުތައް ތަހުގީގުކުރުމަށް އދ.އިން 2021 ވަނަ އަހަރު އެކުލަވާލި އިންޑިޕެންޑެންޓް އިންޓަނޭޝަނަލް ކޮމިޝަން އޮފް އިންކުއަރީގެ ޗެއާގެ ހައިސިއްޔަތުން އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކުންނެވެ. އެ ކޮމިޝަނުން މިދިޔަ އަހަރު ނެރުނު ރިޕޯޓުގައި، އިސްރާއީލުން ގައްޒާގައި ހިންގަމުންދަނީ ގަތުލުއާންމެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެކަމުގެ ޒިންމާ އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ހިމެނޭ ގޮތަށް އެ ގައުމުގެ އިސްވެރިން އުފުލަންޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުން ނައްތާލުމުގެ ނިޔަތުގައި އިސްރާއީލުން ހަމަލާތައް ދެމުންދާ ކަމަށް އެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. ނޯބެލް ކޮމިޓީން ބުނި ގޮތުގައި، ހަނގުރާމައިގެ ކުށްތައް ހިންގާ ފަރާތްތައް ޖަވާބުދާރީކުރުވުމަކީ ސުލްހަވެރި ދުނިޔެއެއް އޮތުމުގެ އަސާސެވެ.
ޕިއްލޭ ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނީ ދާއިރާގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ގިނަ މަގާމުތަކެއް ފުރުއްވާފައެވެ. އޭނާ ވަނީ 2008 އިން 2014 އަށް އދ.ގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ހައި ކޮމިޝަނަރުގެ މަގާމު އަދާކުރައްވާފައެވެ. އޭގެ ކުރިން، 1995 އިން 2003 އަށް ރަވާންޑާގެ ގަތުލުއާންމުގެ މައްސަލަތައް ބެލުމަށް އުފެއްދި އިންޓަނޭޝަނަލް ކްރިމިނަލް ޓްރައިބިއުނަލް ފޯ ރަވާންޑާ (އައިސީޓީއާރު) ގެ ފަނޑިޔާރުކަމާއި ރައީސްކަން ކުރެއްވިއެވެ. އެ ޓްރައިބިއުނަލްގައި އޭނާ ވަނީ ޖިންސީ ގޯނާއާއި ރޭޕް ކުރުމަކީ ގަތުލުއާންމުގެ އަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުމުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާކުރައްވާފައެވެ.
ނޯބެލް ކޮމިޓީން ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ޖިނާއީ ގާނޫނަށް އޭނާ ގެންނެވި މި ބަދަލު ފާހަގަކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، 2003 އިން 2008 އަށް އިންޓަނޭޝަނަލް ކްރިމިނަލް ކޯޓު (އައިސީސީ) ގެ ފަނޑިޔާރުކަން ވެސް އޭނާ ކުރެއްވިއެވެ. އަދި މިޔަންމާއިން ރޮހިންޖާ މުސްލިމުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގި ގަތުލުއާންމުގެ މައްސަލައިގައި އިންޓަނޭޝަނަލް ކޯޓު އޮފް ޖަސްޓިސް (އައިސީޖޭ) ގައި އެޑް ހޮކް ފަނޑިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް 2019 ވަނަ އަހަރު މަސައްކަތްކުރެއްވިއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި، 2011 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހު ޕިއްލޭ ވަނީ ރާއްޖެއަށް ރަސްމީ ދަތުރެއް ކުރައްވާފައެވެ. އދ.ގެ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ އިސްވެރިއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ކުރެއްވި މި ދަތުރުގައި، އޭނާ ވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ތަގުރީރުކުރައްވާފައެވެ. އެ ތަގުރީރުގައި، އިންސާނީ ހައްގުތަކާއި ގާނޫނުގެ ވެރިކަން ކުރިއެރުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދެއްކެވިއެވެ. ނަމަވެސް، ޒިނޭކުރާ މީހުންގެ ގައިގައި ހައްދުޖެހުމާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާ ދެއްކެވި ވާހަކަތަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގައި އޭރު މުޒާހަރާތަކެއް ކުރިއަށްދިޔައެވެ. އެ މައްސަލައިގައި ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުންނާއި އާންމުންގެ ފަރާތުން ސަރުކާރަށް ބޮޑެތި ފާޑުކިޔުންތަކެއް އަމާޒުވި ކަމަށް އޭރުގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ.
އެކަމާ ގުޅިގެން ރައީސް ނަޝީދު އޭރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެހެން މީހުން ފާޅުކުރާ ހިޔާލުތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހިންގެ އީމާންތެރިކަން ގުޑައިގެން ނުދާނެ ވަރުގެ ސާބިތުކަމެއް ހުންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި އެ ދަތުރުގައި ޕިއްލޭ ވަނީ ރާއްޖޭގައި އިންސާނީ ހައްގުތައް ކުރިއެރުވުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތައް ފާހަގަކުރައްވައި، އަންހެނުންގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށް އިތުރު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.
މި އަހަރުގެ ނޯބެލް ސުލްހައިގެ އިނާމަށް 287 ފަރާތެއް ނޮމިނޭޓްކޮށްފައިވެއެވެ. ބާރަ މިލިއަން ސްވިޑިޝް ކްރޯނާ (ގާތްގަނޑަކަށް 1.2 މިލިއަން ޑޮލަރު) ގެ މި އިނާމު ޕިއްލޭއާ ހަވާލުކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު އޮންނާނީ އަންނަ ޑިސެންބަރު މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ނޯވޭގެ އޮސްލޯގައެވެ.