ދިވެހިރާއްޖެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ ދަތުގެ ފަރުވާގެ މަސައްކަތް ދަސްކުރުމަށް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވި ތިން ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު (ދަތްޖަހާ ސަޢީދު) އަވަހާރަވެއްޖެއެވެ.
އުމުރުން 89 އަހަރުގައި ސައީދު އަވަހާރަވީ، ނޭވާލާން އުނދަގޫވެގެން އައިޖީއެމްއެޗަށް ގެންގޮސް ފަރުވާހޯދަމުން ގެންދަވަނިކޮށް ހާޓްއެޓޭކެއް ޖެހިގެން ރޭ ދަންވަރުއެވެ. ސައީދު އަވަހާރަވިއިރު، އައިޖީއެމްއެޗު އީއާރުގައި ފަރުވާ ހޯދަމުން ގެންދަވާތާ ފަސް ވަރަކަށް ދުވަސް ވަނީ ވެފައެވެ.
އޭނާގެ ކަށުނަމާދު އޮތީ މިއަދުގެ މެންދުރު ނަމާދަށް ފަހު އާސަހަރާ މިސްކިތުގައެވެ.
ސައީދަކީ 1986 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ރާއްޖޭގައި ދަތުގެ ފަރުވާ ދިނުމުގެ ދާއިރާގައި މަޝްހޫރު އަދި ގިނަ ބައެއްގެ އިތުބާރާއި ލޯބި ހޯއްދެވި ބޭފުޅެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ޒަމާނީ ދަތުގެ ފަރުވާ ދޭން ފެށުމުގެ ކުރިން، އާންމު ގޮތެއްގައި ދަތް އުފުރުމާއި ދަތްޖެހުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެއްވި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ބޭފުޅަކީ ސައީދެވެ.
ސައީދުބެ އޭނާގެ ކްލިނިކުގައި ދަތްޕިލައެއް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރައްވަނީ. --ފޮޓޯ/ޝާޒް ސައީދުމި ދާއިރާއިން ތައުލީމީ ހާސިލުކޮށްގެން ތިއްބެވި ޑެންޓިސްޓުން ރާއްޖެއަށް ތައާރަފުވުމުގެ މާ ކުރިން، އާންމުންނަށް ދިމާވި ދަތުގެ ރިހުންތަކަށް ހައްލު ހޯދައިދެއްވުމާއި ރަންދަތް ޖަހައިދިނުން ފަދަ އާދަޔާހިލާފު ހުނަރުވެރި މަސައްކަތްތައް ސައީދު ކުރެއްވިއެވެ. ސަޢީދުގެ އިތުރުން ސްރީލަންކާއިން ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވި ދެ ބޭފުޅަކުވެއެވެ. އެއީ މުޙައްމަދު ޔޫސުފާއި ނައިފަރު ޢަބްދުﷲ މުޙައްމަދެވެ.
މި ބޭފުޅުން ތަޢުލީމު ހާސިލް ކުރެއްވުމަށް ފަހު އެނބުރި ރާއްޖެ ވަޑައިގެން މާލޭގައި މަސައްކަތް ފެއްޓެވިއިރު، އެހެން ބޭފުޅުން އަމިއްލަ މަސައްކަތްތަކާ ދިމާއަށް މިސްރާބު ބަދަލުކުރެއްވި ނަމަވެސް، ސަޢީދު ދެމިހުންނެވީ ސަރުކާރުގެ ޚިދުމަތުގައެވެ. އޭނާ ވަނީ ސަރުކާރުގެ ޖެނެރަލް ހޮސްޕިޓަލާއި، ސެންޓްރަލް ހޮސްޕިޓަލް އަދި އައިޖީއެމްއެޗްގައި ދަތުގެ ފަރުވާދެއްވުމުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 50 އަހަރެއްހާ ދުވަހު ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމަށްފަހު 2009 ވަނަ އަހަރު ރިޓަޔަ ކުރައްވާފައެވެ.
އޭރުގެ ސިޔާސީ ހާލަތު އޮތް ގޮތުން ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ނައިފަރަށް އަރުވާލެވިފައި ހުންނެވި ދުވަސްވަރެއްވެސް ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް، ރައީސް އިބްރާހީމް ނާޞިރުގެ ދައުރުގައި، އިނގިރޭސި ރާނީ ކުއީން އެލިޒަބަތު ދެވަނަ 1972 ވަނަ އަހަރު ރާއްޖެއަށް ކުރެއްވި ޒިޔާރަތާ ގުޅިގެން ރާނީއަށް ވެދުމަށް އަރުވާނެ ޚާއްޞަ ގަހަނާ ސެޓެއް ތައްޔާރުކުރުމަށް އޭނާ އަލުން މާލެ ގެނެވުނެވެ.
"ބައްޕަ އަކީ ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލްގައި ދިގު މުއްތަކަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވި ޚދުމަތްތެރިއެއް. މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައީ ޑެންޓިސްތަކެއްގެ ގޮތުގައި. ދެން އޭރުގައި މި ދަންނަވާހެން ބައްޕަ ގެއްލިފަ ދެން 1972ގައި ބައްޕަ މި ގެނެވުނީ އަނެއްކާ ކުއިން އެލިޒެބަތު ރާއްޖެއަށް ވަޑައިގަންނަވަންވެގެން އޭނައަށް ގަހަނާސެޓެއް ތައްޔާރުކޮށްދޭން. އެ ގަހަނާސެޓް ތައްޔާރުކުރަން ޖެހުނީ ކަހަނބުފަތާއި މުތް ބޭނުންކޮށްގެން." ސައީދުގެ އާއިލާއިން ކިޔައިދިނެވެ.
ކަހަނބުތޮށްޓާއި މުތް ބޭނުންކޮށްގެން އޭނާ ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރުކުރެއްވި މި ތާރީޚީ ގަހަނާ ސެޓާއި ފޮށި، މިއަދުވެސް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މިއުޒިއަމެއްގައި ރައްކާކުރެވިފައި އެބަހުއްޓެވެ.
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ ހަމައެކަނި ދަތުގެ ފަރުވާގެ މާހިރެއް ނޫނެވެ. އޭނާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގައުމީ އަތްތެރި މަސައްކަތުގެ މައުރަޒުތަކުން އެތައް ފަހަރަކު އެއް ވަނަ ހޯއްދަވާފައިވާ ކުޅަދާނަ ފަންނުވެރިއެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން ކަނބުރުވެރިކަމާއި ލިޔެލާޖެހުމުގެ މަސައްކަތަށްވެސް އޭނާ ކުޅަދާނައެވެ. މި ހުރިހާ މަސައްކަތްތަކުގައި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ފަރާތުންވެސް ބޮޑު އެހީތެރިކަމަކާއި އެއްބާރުލުމެއް ލިބިގެންދިޔައެވެ.
ޢަބްދުﷲ ސަޢީދަކީ މީހުންނާ ގުޅޭ، މަޑުމައިތިރި އަދި އެތައް ބަޔަކަށް އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވި ހެޔޮލަފާ ބޭފުޅެކެވެ.
ދަތުގެ ޚިދުމަތުގެ ރަންޔޫބީލް ފާހަގަކުރުމަށް މިދިޔަ ޖުލައި މަހު ބޭއްވި ރަސްމިއްޔާތުގައި، ދަތުގެ ފަރުވާގެ ދާއިރާއަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ކޮށްދެއްވި އަގުހުރި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުންނާއި، ރާއްޖެއަށް ދަތުގެ ފަރުވާ ތަޢާރަފުކޮށްދެއްވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ސަޢީދަށް ޚާއްޞަ އެވޯޑެއް ވަނީ އަރުވާފައެވެ.