މީހުންގެ ޒާތީި އިމަށް ޖާގަ ދިނުމުގެ ސަގާފަތެއް ބިނާކުރުން

މި ފަހަކުން، އަޅުގަނޑު ލިޔުނު ކޮލަމެއް އަޅުގަނޑު ވަރަށް އިޙުތިރާމުކުރާ އެކުވެރިއަކާ ހިއްސާކޮށްލީމެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑުމެން މި އެދޭފަދަ މުޖުތަމައެއް ބިނާކުރެވޭނީ، ހިނގާ މީހުންނާއި ދުއްވާ މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙުތިރާމުކުރަން ފެށި ދުވަހަކުންނެވެ. ބަލާބެލުމަށް އެއީ ޓްރެފިކާ ބެހޭ އާދައިގެ ވާހަކައެއްހެން ހީވި ނަމަވެސް، ފުންކޮށް ވިސްނާލާއިރު، އޭނާ އެ އިޝާރާތްކުރީ މާ ފުޅާ މާފުން މައުޟޫޢަކަށެވެ. އެއީ އެކަކު އަނެކަކަށް "ތަންދީ" "ޖާގަ ދިނުމުގެ" ސިފައެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ ހަނދާނަށް އަންނަނީ، މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ކުރި ދަތުރެއްގައި، ކަފިހިހުރަހެއްގެ ކައިރީގައި އަޅުގަނޑު މަޑުކޮށްލައިގެން ހުރި ދުވަހުގެ މަތިންނެވެ. އަޅުގަނޑު ހުރީ، މަގު ހުރަސްކޮށް ސްޓާރބަކްސް އަށް ދާނީތޯ ނުވަތަ ކޮފީއެއް ބޯލަން ގޭ ކައިރީގައިހުރި ކެފޭއަށް އެނބުރި ދާނީތޯ ވިސްނާށެވެ.

އެ ވަގުތު އެ މަގުން އައި ވެހިކަލެއް – އަޅުގަނޑު ކަފިހިހުރަސް މައްޗަށް ނާރާތީ އޭނާއަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ދެވެން އޮތް ނަމަވެސް، މަޑުކޮށްލިއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑަށް މަގު ހުރަސްކުރުމަށް އިޝާރާތްކޮށްލިއެވެ. އެކަމާ އަޅުގަނޑު ކުޑަކޮށް ހައިރާންވިއެވެ. ފަހުން އެކަމާ ވިސްނާލިއިރު އަޅުގަނޑު ހިތަށް އެރިއެވެ. އެފަދަ އޯގާތެރި ކަމެއްގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑު ހައިރާންވާންވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟

ޓްރެފިކް ބޯޑަކަށްވުރެ ބޮޑު މާނައެއް

މަގުތަކުގައި "ތަންދީ" ނުވަތަ "GIVE WAY" ޖަހާފައިވާ ބޯޑުތައް ހުއްޓާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެނުނު ކަމުގައިވިޔަސް، ޖާގަދިނުމަކީ ހަމައެކަނި ޓްރެފިކް ގަވާއިދަކަށް ވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުުމެންގެ މުޅި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ޖާގަ ދިނުމަކީ، އަނެކާއަކީވެސް މި ދުނިޔޭގައި ދިރިއުޅުމުގެ ހައްގު އޮތް އިންސާނެއްކަން ގަބޫލުކުރާކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ފަސޭހައާއި، އަޅުގަނޑުގެ އަވަސްއަރުވާލުމާއި، އަޅުގަނޑު އިސްކަންދޭ ކަންކަން އަބަދު އެންމެ ކުރީގައި އޮންނަން ނުޖެހޭނެކަން ގަބޫލުކުރާކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ.

މަގު ހުރަސްކުރާ މީހާއަށްޓަކައި ދުއްވާ އެއްޗެއްގެ ދުވެލި މަޑުކޮށްލުމަކީ ޖާގަ ދިނުމެވެ. އެހެން ވެހިކަލަކަށް ލޭނުން ޖާގަ ނުދޭން ގަދަކަމުން ދުވެލި ބާރުކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި މަގުން ތަންދިނުމަކީ ޖާގަދިނުމެވެ. ފެރީއެއްގައި ނުވަތަ ބަހެއްގައި އެތައް ބަޔަކު ދަތުރުކުރާއިރު އަޑު މަޑުކޮށްލުމާއި، އަނެކާގެ ޒާތީ ކަންކަމަށް އިހުތިރާމުކޮށް އޭނާގެ ޒާތީ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ނުވަނުމަކީވެސް ޖާގަދިނުމެވެ. މިއީ ހަގީގަތުގައި އަނެކާގެ "ޒާތީ އިމަށް" އިހުތިރާމުކުރުމެވެ.

އިންސާނަކަށް ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި ޖިސްމާނީ ޖާގައެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ ވެސް ނަފްސާނީ ޖާގައަކާއި، އަމިއްލަ ޖާގައަކާއި، އާއިލީ އަދި ޒާތީ މިނިވަންކަމުގެ ޖާގައެއް އޮވެއެވެ. ތަހުޒީބު މުޖުތަމައެއް ބިނާވަނީ ހަމައެކަނި ކަންކަން މަނާކުރާ ގާނޫނުތަކަކުން ނޫނެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް އަމިއްލަ އިޚުތިޔާރުގައި ޖާގަދިނުމުގެ ސަގާފަތަކުންނެވެ.

ފެރީގައި އެންމެންނަށް އުނދަގޫވާ ގޮތަށް ބާރަށް ފޯނުން ވާހަކަދެއްކުމާއި، ހިނގާބިނގާވެއުޅޭ މަގު ބަންދުވާގޮތަށް ތިބުމާއި، އެހެން މީހުންނަށް ދަތިވާ ގޮތަށް ކޮންމެ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ޕާކުކުރުމަކީ ފަހަރުގައި ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެއްހެން ހީނުވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަޚުލާގީ ފެންވަރު ދައްކުވައިދޭ ކަންކަމެވެ.

ތައުލީމުގެ ހަގީގީ ބޭނުމަކީ ކޮބާ؟

މި އަހަރު ބޭއްވި 8 ވަނަ އިންޓަނޭޝަނަލް ޓީޗާސް ކޮންފަރެންސްގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބު އަލްއުސްތާޛު ޙުސައިން މުޙައްމަދު ލަޠީފް ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް މުނާސަބުވިއެވެ. އެ މަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި ގައުމީ މަންހަޖުގެ ބޭނުމަކީ ހަމައެކަނި އިމްތިހާނުތަކަށް ކުދިން ތައްޔާރުކުރުން ކަމުގައި ވެގެން ނުވާނެއެވެ. ސްކޫލް ނިމި ދިރިއުޅުމުގެ މައިދާނަށް ކުދިން ނުކުންނައިރު ބޭނުންވާ ތަރުބިއްޔަތަކީ މަންހަޖުގެ ނަތީޖާއަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ.

މިއީ އަޅުގަނޑުމެން ފުންކޮށް ވިސްނަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ތައުލީމު ދިނުމުގެ ބޭނުމަކީ ދިރިއުޅުމަށް ތައްޔާރުވުން ކަމަށްވާނަމަ، އެހެން މީހުންނާ އެކުގައި އުޅެން ތައުލީމުގެ ތެރެއިން ދަސްކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ. ކިތަންމެ މޮޅަށް ފާސްވި ނަމަވެސް، އަނެކާއަށް އިޙުތިރާމުކުރަން ނޭނގޭ މީހަކު ބިނާކުރުމުގެ ބޭނުމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ހިސާބު އިލްމުގެ އުނދަގޫ ނަމްބަރުތައް ހަދަން އެނގުނަސް، ކިޔޫއެއްގައި މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު މަޑުކޮށްލަން ނޭނގޭނަމަ، އަދި އަނެކާ ވާހަކަދައްކާއިރު އަޑުއަހަން ނޭނގޭނަމަ ނުވަތަ މަގު ހުރަސްކުރާ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހާއަށް އަޅާލަން ނޭނގޭނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހާސިލުކުރެވުނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ އިލްމީ ގާބިލުކަން މުހިންމެވެ. ނަމަވެސް އެ ގާބިލުކަމުން ކުރާނެ ކަމެއް ކަނޑައަޅަނީ އިންސާނާގެ އަހުލާގެވެ.

ތައުލީމުގެ ބޭނުމަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު މުއްސަނދި ބަޔަކު އުފެއްދުމެއް ނޫނެވެ. ތައުލީމުގެ ހަގީގީ ބޭނުމަކަށް ވާންޖެހޭނީ އެހެން މީހުންނާ ގުޅިގެން، އެކުގައި ރިވެތިކޮށް އުޅެން ދަންނަ ބަޔަކު ބިނާކުރުމެވެ.

ކުދިންނަށް އިޙުތިރާމުކުރުމުގެ މާނަ ކިޔައިދިނުމުގެ މާ ކުރިން، އެކުދިން އެކަންކަން ދަސްކުރަނީ މުޖުތަމައުގެ ތެރެއިން އެކުދިންނަށް ފެންނަ ކަންތައްތަކުންނެވެ. ކަފިހިހުރަސް ކައިރިން ބައްޕަ ސައިކަލު މަޑުކޮށްލާތަން ފެނުމުންނެވެ. ޚިދުމަތްދޭ މީހަކާ މަންމަ ރީތިކޮށް ވާހަކަދައްކާތަން ފެނުމުންނެވެ. ޚިޔާލު ތަފާތުވާ ދަރިވަރެއްގެ ވާހަކަ ކެތްތެރިކަމާއެކު ޓީޗަރު އަޑުއަހާތަން ފެނުމުންނެވެ. ހަމައެފަދައިން، ކިޔޫ ފަޅާފައި މީހުން އަރައިގަންނަ ތަނާއި، ބިދޭސީންނާއި، ޚާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނާއި، ނިކަމެތިންނާ މެދު އިހާނެތިކޮށް ހިތާތަން ފެނުމުންވެސް ކުދިން އެ ނޭދެވޭ ކަންކަން ދަސްކުރެއެވެ. މިއީ ކުދިންގެ ސިކުނޑި ބިނާކުރާ އެންމެ ބާރުގަދަ މަންހަޖެވެ.

ފާގަތި ދިވެހިރާއްޖެއެއް ބިނާކުރުން

ގައުމުގެ ތަރައްގީއާއި ފާގަތިކަމުގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުމެން އާންމުކޮށް ދައްކަނީ، އުމްރާނީ ތަރައްގީއާއި ޓެކްނޮލޮޖީއާއި އިންވެސްޓްމަންޓް އަދި އިގުތިސާދީ ކުރިއެރުމުގެ ނަޒަރިއްޔާއަކުންނެވެ. އެއީ މުހިންމު ކަންކަމެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، ގައުމެއްގެ ހަގީގީ ކުރިއެރުން ބިނާވެފައި އޮންނަނީ އެ ގައުމެއްގެ ރައްޔިތުންގެ ފެންވަރާއި، އެމީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމުގެ ބަދަހިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް އެއްބާރުލުން ދޭތޯއެވެ؟ އިތުބާރު ކުރޭތޯއެވެ؟ އިޙުތިރާމާއެކު ޚިޔާލު ތަފާތުވެވޭތޯއެވެ؟ ހަނި ޖާގައެއްގެ ތެރޭގައި އެކަކު އަނެކަކަށް ތަންދީގެން އުޅޭތޯއެވެ؟ އަމިއްލަ އެދުން އިސްކުރުމުގެ ކުރިން އަނެކާގެ ބޭނުމަށް އިސްކަންދެވޭތޯއެވެ؟

މިއީ ހަމައެކަނި ރިވެތި އަޚުލާގީ ސިފަތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި މުޖުތަމައު އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ހިފަހައްޓައިދޭ އިޖުތިމާއީ ބިންގަލެވެ.

ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަރައި ގޮސްފައިވާ މިންވަރު ދައްކުވައިދޭނެ އެއް ކަމަކީ، ކަފިހިހުރަހާ ކައިރިވުމުން ޑްރައިވަރަކު އަމިއްލަ އިޚުތިޔާރުގައި އުޅަނދުގެ ދުވެލި މަޑުކޮށްލާ ދުވަހެވެ. އެއީ ފުލުހަކު ބަލަން ހުރެގެންނެއް ނޫނެވެ. ކެމެރާއެއް ހަރުކޮށްފައި ހުރެގެންނެއްވެސް ނޫނެވެ. އަދި ހިނގާ މީހާ އަވަސްއަރުވާލައިގެން މަގު ހުރަސްކުރަން އުޅޭތީއެއްވެސް ނޫނެވެ. ހަމައެކަނި އަނެކާއަށް މަގު ހުރަސްކުރަން ޖާގަ ދޭން ބޭނުންވާތީ، އޯގާތެރިކަމާއެކު މަޑުކޮށްލާ ދުވަހެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން އެކަކު އަނެކަކަށް ތަންދީ ޖާގަދޭބަޔަކަށް ވާން އެބަޖެހެއެވެ.

• ގޭތެރޭގައެވެ.
• މަގުމަތީގައެވެ.
• ސްކޫލް ތަކުގައެވެ.
• މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައެވެ.
• ވާހަކަދެއްކުމާއި މުއާމަލާތު ކުރުމުގައެވެ.
• އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައެވެ.

ސަބަބަކީ، އަނެކާއަށް އިޙުތިރާމުކުރުން ފެށެނީ މުހިންމު ހަގީގަތެއް ގަބޫލުކުރުމުން ކަމަށްވާތީއެވެ. އެއީ، މި ދުނިޔޭގައި އަނެކާއަށްޓަކައި ވެސް ޖާގައެއް އޮންނަންވާނެ ކަމެވެ.